Thường khi nghe những tiếng kêu, tiếng phàn nàn, tiếc rẻ: “Bây giờ ít người còn chịu đọc sách”, “Sách bây giờ ai đọc mấy đâu”, “Văn hóa nghe nhìn đang lất lướt văn hóa đọc”, vân vân và vân vân, những tiếng thốt lên như một cám cảnh, và như một báo động. Đành rồi, các phương tiện nghe nhìn bây giờ ngày càng nhiều và càng tinh xảo. Đành rồi, thời đại bùng nổ thông tin với các phương tiện truyền tin mau mau lẹ và cập nhật.  Nhưng có thật chăng văn hóa đọc đang đi xuống, hiện nay?

Khi chưa có nghề in, các tri thức văn hóa của con người đã tồn tại bằng con đường truyền khẩu. Khi nghĩ ra chữ viết và cách in chữ lên gỗ, lên giấy, sách là phương tiện tồn tại duy nhất của văn hóa.  Ngày nay, với công nghệ tin học, văn hóa có thêm một phương tiện tồn tại khác - tồn tại ảo trên mạng. Trên mạng có những thông tin từ sách chuyển vào và những thông tin chỉ riêng có trên mạng. Vào mạng thì người ta vẫn phải đọc, chứ có phải chỉ nhìn và nghe thôi đâu. Như vậy, hành động đọc để tiếp thu văn hóa là không bị loại trừ.

Nhưng sẽ có người cãi: vấn đề của văn hóa đọc là đọc cái gì, chứ không phải đọc sách hay đọc mạng. Vâng, với sự tiến bộ ngày càng vượt bậc của tin học, với nhu cầu liên giao tiếp của con người khắp các quốc gia và trên cả hành tinh, mạng internet đang và sẽ là một dạng sách, ở đó mỗi người lên mạng sẽ tiếp thu được nhiều chiều và đa chiều văn hóa. Như vậy văn hóa đọc đâu chỉ phụ thuộc vào việc có mua sách và đọc sách hay không. Tương lai sách in sẽ bị thay thế bằng sách mạng, và như vậy văn hóa đọc vốn từng đồng nhất với văn hóa từ sách sẽ được thay bằng văn hóa đọc qua mạng.

Bạn nghĩ sao về chuyện này? Hãy gửi cho chúng tôi ý kiến của bạn trao đổi về văn hóa đọc trong tương quan giữa sách và mạng. Vả chăng, cách trao đổi trên mạng này cũng đã là một dạng văn hóa đọc rồi, đúng không bạn?

Bạn có thể xem tất cả những ý kiến thảo luận về chủ đề này trên VietnamNet theo địa chỉ: http://vietnamnet.vn/service/show_forum.vnn?forumid=125463

Nguồn: Lời dẫn của nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên, đăng trên VietnamNet ngày 21/05/2005, truy cập ngày 16/10/2005 tại địa chỉ http://www.vnn.vn/diendan/2005/05/437709/